1990 јылдыҥ сыгын айында «Солоҥы» деп журнал баштапкы катап кепке базылып чыккан эди. Журнал јылына тӧрт катап чыгып, балдарды алтай калыктыҥ оос-јайаандыгыла, бичиичилердиҥ чӱмдемелдериле, Алтайыстыҥ јебреннеҥ бери тӱӱкизиле таныштырып јат. Онойдо ок ар-бӱткен, аҥ-куштар керегинде јилбилӱ јетирӱлер база јарлалат. Быјыл, 2025 јылда, «Солоҥы» журнал 35 јажын темдектеп јат.
Краеведение бӧлӱктиҥ ишчилери журналдыҥ юбилейине башка-башка јылдардыҥ номерлеринде балдардыҥ чӱмдеген јилбилӱ куучындарыла, ӱлгерлериле, јуруктарыла таныштырып тура, ӧй ӧткӧн кийнинде олорды табып, кыскачак, је јилбилӱ берилтелер айына бир катап салар.
Бӱгӱнги јетирӱ 2005 јылдыҥ баштапкы номерине бойыныҥ јуругын ийген Алёна Ортонулова (эмди Конушева) керегинде болор. Јайалталу алтай кысты табып, сакыбас јанынаҥ телефон соктыс.
«Мениҥ адым Алёна, сӧӧгим саал, Ортонуловтордыҥ билезинеҥ болорым. Ӧскӧн-чыккан јерим Улаган аймактыҥ Балыктујул јурты. Тургуза ӧйдӧ Ортонуловтордыҥ билезинде јаан јашту улустыҥ ортозында ады јарлу јурукчы Игнат Иванович Ортонулов, мениҥ таадамныҥ јаан аказы болуп јат. Бистиҥ калыҥ биледе меннеҥ башка јуранатан, аҥылу ӱредӱ алган улус база бар. Адам да узанып, агаштаҥ эдимдер јазап турган. Јаанам да чыйрак, јайалтазы јаан, ӱзе ле эдер, кӧктӧнӧр эпши болгон. Бистер, баркалары, ӱйедеҥ ӱйеге јаҥжыгуларысты буспай, албаданып апарып јадыбыс.
Баштамы класстардаҥ ала «Солоҥы» журналды кычыратам. Огоштоҥ ала јуранарын сӱӱйтем. Бистиҥ класс јайалталу класс болгон деп айдарга јараар. Кожо ӱренип тура, бијелеп те, кожоҥдоп то, јуранып та туратаныс. Кезик маргаандарга туружып, јеҥӱчилдер де болгоныс. Бойыныҥ јаан камаанын биске ӱредӱчибис, Тойдонова Елена Кирилловна јетирген. Школдо ӱренип тура, јуранарыныҥ кружогын Чулунова Марина Ивановна деп ӱредӱчи ӧткӱрген. Ол мени баштап ла јураарына ӱреткен кижи болор. Школдыҥ эҥирлерине, кӧрӱ-маргаандарына кӧп јуруктар јурайтан болгом. Јураган јуруктарымды эјем, бичиичи Юлия Ивановна Петпенекова Горно-Алтайск барып тура, редакцияга апарар болгон. Баштапкы јуругымды журналдыҥ бӱгинде чыгып калганын кӧрӧлӧ, сӱреен тыҥ сӱӱнген эдим.
2011 јылда школды божодып, каладагы Г.И. Чорос-Гуркинниҥ адыла адалган кеендик ле санат колледжтиҥ јуранар бӧлӱгине кӱӱнзеп киргем. Колледжте ӱредӱчилерим ады јарлу јурукчылар Дыков Сергей Владимирович, Амыр Борисович Укачин, Садаков Александр Васильевич болгондор. Бу улус, биске, студенттерге, јуранарыныҥ телекейин ачып, башка-башка ууламјылар ӱреткен: масло, агашка јуранары, агаштаҥ эдимдер эдери, чеканка, шилге, бӧскӧ јурук салары ла о.ӧ. 2014 јылда эрчимдӱ тӱгезип, Барнаул каланыҥ кеендик институдында ӱредӱмди улалткам.
2017 јылдаҥ ала Улаган јуртта А.Г. Калкинниҥ адыла адалган балдардыҥ кеендигиниҥ школында ӧзӱп јаткан јаш ӱйени јурадарына ӱредип турум. Эш-нӧкӧримле кожо ӱч баатыр уул чыдадып турус. Балдарысты огоштоҥ ло ала чӱм-јаҥдарга, алтай тилин тооп ло сӱӱп јурерине ӱредедис.
Алтай эдимдер, јарангыштар, јинјилер, сыргалар јазаарын сӱӱйдим. Јуруктарымда да, эдимдеримде де Алтайым, алтай калыгым деп тӧс ууламјыларды апарып јадым. Тургуза ӧйдӧ јарлу кайчы А. Г. Калкинниҥ толо јажына учурлалган эдимдер јазап турум.
«Солоҥы» журналыс алтай тилле чыгып турганы сӱрекей сӱӱндирет. Журналдыҥ ӧмӧлигине бийик, кеендик ле јайаандык јол, ижи мынаҥ ары эрчимдӱ улалып, балдарга јаркынду, јилбилӱ, тузалу болзын деп кӱӱнзейдим!»
Јайалталу, ачык-јарык алтай кысла, Алёнала куучын-эрмек ӧткӱрип, Алтайыста мындый нак, чӱм-јаҥдарын байлап турган биле бар деп оморкоп, олорго бек су-кадык, ачык јолдор, амыр-энчӱ кӱӱнзейдис!
